محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
242
آثار عجم ( فارسى )
ديگر . صورت حروف خطّ ميخى و ارقام آنها و شناختن هر يك ، از اين جدول معلوم است « 1 » : ( جدول فوق ) تنبيه : اگر كسى بخواهد وضع زبان و تكلّم ايشان را بداند ، فقير پارهاى از لغات متفرقهء آنها را در اينجا نوشته [ ام ] با معنى آن ، از جهت بصيرت مطالعهكنندگان ؛ اين است : اورمزد « 2 » : يعنى خدا كه به عربى « اللّه » نامند . آريا « 3 » و « ايرين » : نام زبانى است كه در آن عصر مستعمل بوده و لغات خطّ ميخى به همين زبان است . [ صحيح : ariyia : نام قوم و تيره هخامنشيان و نام زبان آريايى ] . اور « 4 » : يعنى « آقا و سيّد » . [ صحيح : aura : اهورا ائورا : هرمزد : خدا ] آبى « 5 » : يعنى « آب » كه در عربى « ماء » گويند . [ ص : api : آب ] آدم « 6 » : يعنى « من » كه به عربى « انا » گويند . [ ص : adam : من ] ايما « 7 » : يعنى « اين » ؛ كه در عربى « هذا » است . [ ص : Ima : اين ] آوا « 8 » : يعنى « آن » ؛ كه به عربى « ذلك » است . [ ص : ava : آن ] ايدا « 9 » : يعنى « اينجا » ؛ به عربى « هنا » . [ ص : ؟ da ؟ I : اينجا : قدم ] او « 10 » : يعنى « خوب » ؛ كه در عربى « حسن » است . [ ص : uva : خود ] اسكا « 11 » : يعنى « خشك » ؛ كه در عربى « يابس » نامند . [ ص : ka us : خشك ] پارس : يعنى فارس . [ ص : rsa ؟ pa : پارسى : پارسى ] خسيايثيا « 12 » : يعنى پادشاه و سلطان . [ ص : ya Aiya ؟ a ؟ xs : شاه ]
--> ( 1 ) . اسكن اين يك رقم جيم است كه در اكثر كلماتشان يافت مىشود ؛ ولى در يكى از منقورات ، حرفى ديده شده كه آن حرف ناچار است از اينكه جيم باشد و آن به اين شكل است : « اسكن » . ندانستند كه اسكن اين هم يك صورت براى جيم است ؛ يا اينكه سهو از كاتب و حجّار بوده است . ( 2 ) . به فتح اوّل و سكون دوم و سوم و ضمّ چهارم ؛ باقى نيز ساكن . ( 3 ) . آريا : حرف اوّل ممدود و « ايرين » به كسر اوّل و سيّم و فتح چهارم . ( 4 ) . به فتح اوّل و آخر و سكون وسط . ( 5 ) . به الف ممدوده و باء ابجد و ياء حطّى . ( 6 ) . بر وزن حاتم ؛ معنى آن همان است كه گفته شد و اين لغت گاهى به معنى « من هستم » مىآيد . ( 7 ) . به كسر حرف اوّل است . ( 8 ) . به مدّ اوّل . ( 9 ) . به كسر حرف اوّل است . ( 10 ) . به ضم حرف اوّل و سكون ثانى . ( 11 ) . به ضم حرف اوّل و سكون ثانى . ( 12 ) . به كسر خاء معجمه و سكون سين مهمله و ياء حطّى الف بعد از آن ياء مفتوحه حطّى و ثاء مثلّثه ساكنه و ايضا ياء حطّى در آخر الف .